Tiêm vắc-xin viêm não Nhật Bản dang dở, có phòng được bệnh?

Viêm não Nhật Bản là bệnh nguy hiểm, do tác nhân gây bệnh là virut. Mặc dù hầu hết bệnh xảy ra ở trẻ em nhưng vẫn có thể gặp ở mọi lứa tuổi.

Đến nay, viêm não Nhật Bản chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, biện pháp tốt nhất chủ động phòng ngừa bệnh này là tiêm vắc-xin viêm não Nhật Bản. Hiện nay, vắc-xin phòng bệnh này đã có trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng và các cơ sở tiêm vắc-xin dịch vụ khác.

Các hình thức tiêm chủng vắc-xin viêm não Nhật Bản

Từ năm 2015, vắc-xin viêm não Nhật Bản chính thức được đưa vào tiêm chủng thường xuyên hàng tháng tại tất cả các trạm y tế xã phường trên cả nước cho trẻ từ 12 tháng tuổi.

Để đảm bảo cho trẻ em được tiêm chủng đầy đủ vắc-xin phòng bệnh viêm não Nhật Bản, trẻ được tiêm chủng 3 mũi vắc-xin viêm não Nhật Bản miễn phí trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng hàng tháng tại các điểm tiêm chủng xã, phường. Đồng thời, tại một số vùng nguy cơ cao mắc bệnh, trẻ dưới 15 tuổi sẽ được tiêm chủng bổ sung vắc-xin viêm não Nhật Bản trong một số chiến dịch tiêm chủng.

Vắc-xin cũng được sử dụng tại các cơ sở tiêm chủng dịch vụ. Trong tiêm chủng dịch vụ cũng có các vắc-xin viêm não Nhật Bản khác do một số nhà sản xuất khác cung ứng. Mỗi loại vắc-xin sẽ có những chỉ định tiêm chủng và lịch tiêm khác nhau tùy theo nhà sản xuất.

Các bậc phụ huynh cần cho trẻ đi tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch. Ảnh: TM

Các bậc phụ huynh cần cho trẻ đi tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch. Ảnh: TM

Lịch tiêm chủng vắc-xin viêm não Nhật Bản cho trẻ em

Trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, vắc-xin phòng bệnh viêm não Nhật Bản được tiêm chủng mũi 1 cho trẻ lúc 12 tháng tuổi, mũi 2 cách mũi 1 từ 1-2 tuần và mũi 3 cách mũi 2 tối thiểu 1 năm. Mũi nhắc lại: Sau mỗi 3-4 năm để tăng cường kháng thể.

3 mũi tiêm ban đầu có khả năng bảo vệ trẻ trong khoảng 5-7 năm, sau đó nồng độ kháng thể trong máu giảm dần, nguy cơ mắc bệnh lại tăng lên. Do đó, sau khi tiêm mũi 3, các bậc phụ huynh cần cho trẻ tiêm nhắc lại vắc-xin này sau 3-4 năm, đến khi trẻ được 15 tuổi.

Nếu trẻ chưa được tiêm chủng đúng lịch thì cần được tiêm chủng càng sớm càng tốt. Trẻ cần được tiêm sớm khi tròn 1 tuổi để sớm được phòng bệnh viêm não Nhật Bản chủ động. Vắc-xin sử dụng trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng được chỉ định tiêm cho trẻ từ 12 tháng trở lên. Vì vậy, trẻ trên 1 tuổi mà chưa tiêm vắc-xin viêm não Nhật Bản cần được tiêm chủng sớm và tiêm đủ 3 liều vắc-xin theo lịch tiêm chủng đã được Bộ Y tế khuyến cáo.

Nếu trẻ tiêm vắc-xin viêm não Nhật Bản của các nhà sản xuất khác, không phải vắc-xin do Việt Nam sản xuất thì cần được cán bộ y tế chỉ định cụ thể lịch tiêm theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Tiêm mũi 1, quên tiêm mũi 2, 3 thì làm thế nào?

Mỗi khi tiêm 1 mũi chích ngừa viêm não Nhật Bản, cơ thể sẽ tạo ra một lượng kháng thể đủ để phòng ngừa sự tấn công của virut viêm não Nhật Bản. Tuy vậy, mũi tiêm đầu tiên chỉ có tác dụng hình thành nên lượng kháng thể cần thiết, nếu không tiếp tục tiêm mũi 2 và 3, kháng thể sẽ bị mất đi theo thời gian (chỉ từ 2-4 tuần) và không còn hiệu lực phòng bệnh nữa.

Những trường hợp sau đây cần lưu ý và đưa trẻ đi tiêm phòng nhắc lại càng sớm càng tốt:

Đã tiêm mũi 1, quá hạn mũi 2 nhưng chưa tiêm nhắc lại

Dựa trên khoảng thời gian quá hạn mà cơ thể trẻ có khả năng cao đã mất đi kháng thể cần thiết. Mũi 2 cần được tiêm ngay sau mũi 1 từ 1 - 2 tuần, nếu quá hạn, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế phù hợp để tiêm lại mũi chích ngừa viêm não Nhật Bản kịp thời, hỗ trợ xây dựng lại lượng kháng thể cần thiết trong cơ thể.

Đã tiêm mũi 1, mũi 2 nhưng quá hơn 1 năm chưa tiêm lại mũi 3

Trong thời gian quá hạn 1-2 tháng - thời điểm cần thiết để đi tiêm mũi 3, phụ huynh vẫn có thể đưa trẻ đến tiêm nhắc mũi 3 viêm não Nhật Bản ngay lập tức, lúc này kháng thể chưa mất hết và còn đủ điều kiện để hình thành.

Quên tiêm mũi 3 viêm não Nhật Bản

Nếu đã tiêm mũi 1 và 2 nhưng không nhớ rõ đã tiêm mũi 3 hay chưa, các phụ huynh vẫn có thể đưa trẻ đến cơ sở y tế để tiêm ngừa mũi 3 như bình thường. Tiêm lặp lại mũi 3 hoàn toàn không ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ, đồng thời giúp củng cố lại kháng thể hiệu quả hơn. Không nên lơ là và bỏ qua thời điểm tiêm viêm não Nhật Bản thích hợp.

Khuyến cáo an toàn tiêm vắc-xin viêm não Nhật Bản

Mang theo phiếu, sổ tiêm chủng khi đưa con đi tiêm chủng, chủ động thông báo cho cán bộ y tế về tình trạng sức khỏe của con mình như đang ốm, sốt, đang mắc bệnh, đang điều trị, có dị tật bẩm sinh, tiền sử dị ứng hoặc có tiền sử phản ứng mạnh đối với loại vắc-xin trong lần tiêm chủng trước... Tất cả những thông tin này sẽ giúp các nhân viên y tế có những chỉ định tiêm chủng phù hợp.

Sau tiêm chủng, trẻ cần được theo dõi 30 phút tại điểm tiêm chủng và tiếp tục theo dõi tại nhà trong 24 giờ. Những phản ứng nhẹ có thể gặp như sốt nhẹ, sưng, đau tại chỗ tiêm... có thể tự mất đi trong 1-2 ngày mà không cần điều trị gì. Những phản ứng nặng mặc dù rất hiếm gặp như khóc thét, tím tái, khó thở, bú ít, li bì... nhưng cũng cần theo dõi và phát hiện để được điều trị kịp thời tại các cơ sở y tế.

BS. Lê Anh

Nguồn: Sức khỏe đời sống